Wat sommigen onder ons, prosopagnoses, misschien te schande maakt, is dat apen onmiddellijk familie en vrienden herkennen die ze al meer dan twintig jaar niet meer hebben gezien: de langste ‘sociale herinnering’ die ooit is opgetekend onder niet-menselijke dieren. Het onderzoek van de Johns Hopkins University biedt belangrijke inzichten in de manier waarop de sociale cognitie van de mens is geëvolueerd, waarbij onderzoekers opmerken hoe dieren de mensen lijken te herkennen met wie ze tijd doorbrengen, zelfs als ze lange tijd van elkaar gescheiden zijn.

“We hebben de neiging om mensapen als totaal verschillend van onszelf te beschouwen, maar we zien wel dat deze dieren zeer vergelijkbare cognitieve mechanismen bezitten als wij, inclusief geheugen”, zegt hoofdauteur Laura Lewis, een biologische antropoloog aan de Universiteit van Californië, Los Angeles. "Ik denk dat dat het opwindende is aan deze studie."

De onderzoekers werkten met chimpansees en bonobo's in de Edinburgh Zoo in Schotland, de Plankendal Zoo in België en het Kumamoto Sanctuary in Japan om een ​​reeks foto's te maken van een bekend dier en een onbekend dier. De apen waren vrij om te komen en gaan van gebieden met sapvoeders (een onderzoeker merkte specifiek op dat er geen suiker was). In het raam boven de saptuit waren twee afbeeldingen te zien die uniek waren voor elk dier: een van een foto van een lid van de groep dat was gestorven of naar een ander verblijf was verplaatst, en een tweede foto die de apen nog nooit eerder hadden gezien. Hun aandacht werd vervolgens gemeten met behulp van niet-invasieve eye-trackingapparatuur om te bepalen of de dieren inderdaad meer tijd besteedden aan het kijken naar ‘vrienden’ of familieleden. Zij hebben het gedaan.

"Je krijgt de indruk dat ze reageren alsof ze je kennen, dat je echt anders bent dan de gemiddelde dierentuinbezoeker", zegt senior auteur Christopher Krupenye, assistent-professor aan de Johns Hopkins University en expert op het gebied van dierencognitie. "Dus ons doel met deze studie was om empirisch te vragen of dat het geval is: hebben ze echt sterke en blijvende herinneringen aan bekende sociale metgezellen?"

Ze ontdekten dat mensapen meer tijd besteedden aan het observeren van dieren die deel uitmaakten van hun sociale groep en waarmee ze een positieve omgang hadden.

Een bonobo genaamd Louise had haar zus Loretta en neef Erin al 26 jaar niet gezien, maar gedurende acht proeven concentreerde ze zich consequent op afbeeldingen van hen in vergelijking met onbekende dieren.

De bevindingen zijn opwindend voor onderzoekers omdat het sociale geheugen een belangrijke factor lijkt te zijn in de evolutie van onze soort, aangezien mensen een gemeenschappelijke voorouder delen met deze dieren.

"Dit patroon van sociale relaties dat het langetermijngeheugen bij chimpansees en bonobo's vormgeeft, is vergelijkbaar met wat we bij mensen zien, en onze eigen sociale relaties lijken ook onze langetermijnherinneringen van individuen te bepalen," zei Lewis.

Natuurlijk roept het onderzoek ook de vraag op of deze dieren verlangen naar de apen waarvan ze gescheiden zijn, en hoe dicht dat bij de menselijke ervaring ligt.

"Ze herinneren zich mensen, dus het kan zijn dat ze die mensen missen, wat een heel krachtig cognitief mechanisme is en waarvan wordt gedacht dat het uniek is voor mensen", zei Lewis. "Ons onderzoek bevestigt niet dat ze dit doen, maar het roept vragen op of ze daartoe in staat zijn."

De onderzoekers hopen nu het onderzoek uit te breiden naar andere primaten om te zien of subtiele verschillen in oogcontact meer kunnen onthullen over de aard van relaties uit het verleden. Een beter begrip van deze complexe verbanden zou ook kunnen helpen het welzijn van dieren in gevangenschap te beheren.

"Dit werk laat duidelijk zien hoe belangrijk en duurzaam deze relaties zijn en dat verstoringen ervan zeer schadelijk kunnen zijn", aldus Krupenje.

Het onderzoek werd gepubliceerd in het tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences.