PlayStation exploiteerde ooit een video-on-demand-service waarmee gebruikers films konden kopen en huren, maar vanwege "veranderingen in het gebruikersgedrag" werd de service officieel stopgezet in 2021. Om het bot te zeggen: nu streaming media mainstream is geworden en de digitale verkoop is gekelderd, is het bedrijf onrendabel geworden. Sony beloofde gebruikers destijds dat de gekochte content nog normaal bekeken kon worden, maar wat je kocht was nooit de film zelf, maar een afspeellicentie.
Nu ligt de wrede realiteit in de details van deze overeenkomst eindelijk op tafel. PlayStation heeft aangekondigd dat 551 films vanaf 1 september definitief van gebruikersaccounts zullen worden verwijderd vanwege het aflopen van distributieovereenkomsten. Sony legde uit: "Je kunt eerder gekochte StudioCanal-inhoud niet langer bekijken en de gerelateerde video's worden uit je videobibliotheek verwijderd."
Zonder enige terugbetaling werden meer dan 500 video's uit de mediabibliotheken van consumenten gewist. Tot de getroffen films behoren klassieke horrorfilms zoals 'The Evil Dead', iconische sciencefictionwerken zoals 'The Terminator' en tijdloze komedies zoals 'Hot Fuzz'. Zolang je ze via PlayStation hebt gekocht, kun je ze in de toekomst niet meer bekijken.
Dit incident is een ernstige aanklacht tegen het digitale mediamodel en zou als wake-up call moeten dienen. Momenteel dringen fabrikanten zoals Sony aan op puur digitale consoles zonder optische drives, waarbij ze optische drives als afzonderlijke accessoires verkopen; terwijl industriegiganten zoals Rockstar en Take-Two Interactive ook fysieke schijven volledig achterwege laten en zich wenden tot "boxed download codes". "GTA 6" is een typisch voorbeeld.
Je bent niet echt digitaal eigenaar van de inhoud. Zoals vermeld in de "Steam-gebruikersovereenkomst" - die ook de algemene voorwaarden is van de meeste digitale winkels - zijn alle aankopen in wezen een "niet-exclusieve licentie" en kunnen ze op elk moment door het platform worden ingetrokken zonder enige compensatie. De stopgezette videodienst van PlayStation is een levend voorbeeld. Dit is de reden waarom fysieke media zo belangrijk zijn, het gaat om echt eigendom en het behoud van inhoud.
Sony zou immers niet iemand sturen om met een knuppel in je huis in te breken en je Blu-ray-schijven kapot te slaan. Natuurlijk zijn er ook veel uitgevers, zoals Ubisoft, die bepalen dat als de game wordt stopgezet, gebruikers "het product moeten verwijderen en alle exemplaren moeten vernietigen". Als je een fysieke versie hebt, kun je deze eis gelukkig volledig negeren: niemand komt kijken of je je "The Crew"-schijf echt kapot hebt gemaakt.
Door consumenten geïnitieerde bewegingen zoals 'Stop Killing Games' proberen eigendomsproblemen aan te pakken in een steeds digitalere industriële omgeving, vooral nu het beheer van digitale rechten steeds populairder wordt - zelfs op zichzelf staande games moeten met internet zijn verbonden om te kunnen draaien. Voorbij zijn de dagen dat je gewoon een cassette kon aansluiten, aanzetten en afspelen. Dertig jaar later zou je dezelfde cassette op de console kunnen aansluiten en nog steeds kunnen afspelen. Voorbij zijn de dagen.
Hoewel de campagne meer dan een miljoen petities van echte namen heeft verzameld, heeft deze echter weinig succes gehad in de EU. De Europese Commissie heeft bepaald dat zij "geen wetgeving kan opstellen om games te dwingen speelbaar te blijven nadat ze niet meer commercieel actief zijn."
Het is duidelijk dat het digitale model de toekomst is van de game-industrie, die hetzelfde pad volgt als de muziekindustrie, maar de relevante wetgeving kan dit nog lang niet bijhouden. Voorlopig betekent het opgeven van fysieke media het volledig accepteren van deze praktijken die de consumentenrechten schaden, en ook het gedoemd zijn dat een grote hoeveelheid historische inhoud in de game-industrie wordt gewist - of het nu gaat om het verlopen van licenties die ervoor zorgen dat werken uit de schappen worden gehaald, winkelsluitingen die digitale exclusieve inhoud volledig verdwijnen, of serverstoringen. Het nieuws van vandaag dat meer dan 500 films uit de gebruikersbibliotheek zijn verwijderd, zou voor iedereen een waarschuwing moeten zijn: in de toekomst van digitaal eigendom zal er misschien helemaal geen sprake meer zijn van zogenaamd eigendom.