Mysterieuze kalkstenen bollen – eeuwenoude en mysterieuze steenresten – hebben archeologen jarenlang voor raadsels gesteld. Deze stenen ballen dateren van het Ordovicium tot het Midden-Paleolithicum, maar de exacte oorzaak van hun ontstaan ​​blijft onderwerp van voortdurend debat. Onlangs hebben onderzoekers van het Laboratorium voor Computationele Archeologie van de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem, in samenwerking met experts van het Tel Hai Instituut en de Universiteit van Rovira-i-Virginia, dieper ingegaan op de geheimen van deze raadselachtige objecten, waarbij ze mogelijk aanwijzingen hebben blootgelegd over de intenties en vaardigheden van de vroege mens bij het maken ervan.

Nieuw onderzoek toont aan dat oude bolvormige stenen werktuigen van kalksteen opzettelijk werden vervaardigd door vroege mensen met geavanceerde vaardigheden, waardoor eerdere opvattingen werden uitgedaagd. De studie, waarbij gebruik werd gemaakt van driedimensionale analyse, suggereert dat deze bolvormige stenen werktuigen mogelijk de vroegst bekende voorbeelden zijn van opzettelijke symmetrie bij het maken van stenen werktuigen. Bron afbeelding: Muller et al.

Bolvormige stenen werktuigen zijn een van de meest duurzame, maar minst begrepen archeologische artefacten, waarvan vaak wordt gedacht dat ze een bijproduct zijn van opvallende missies. De studie van het onderzoeksteam betwist deze conventionele visie echter. De centrale vraag van het onderzoek is of deze bolletjes onbedoelde bijproducten waren of opzettelijk vervaardigde gereedschappen voor een specifiek doel.

Om deze vraag te beantwoorden, gebruikten de onderzoekers de modernste driedimensionale analysemethoden, waaronder sferische harmonischen en oppervlaktekromming, om 150 kalkstenen bollen uit de archeologische vindplaats Ubeidiya te analyseren, die dateren van ongeveer 1,4 miljoen jaar geleden. De methoden zijn ontwikkeld aan het Computational Archaeology Laboratory van de Hebreeuwse Universiteit, onder leiding van professor Leore Grosman. Ubedia wordt momenteel beschouwd als de vroegst bekende Acheulean-site buiten Afrika en is daarom een ​​belangrijke site voor het bestuderen van de evolutie van de vroege aaptechnologie.

Het onderzoeksteam heeft de sferische reductiereeks zorgvuldig gereconstrueerd op basis van de waargenomen veranderende trends in littekensectie en geometrie. Hun bevindingen brachten een opmerkelijk patroon aan het licht: de bolvormige stenen van 'Ubedia' werden vervaardigd volgens een opzettelijke reductiestrategie. In tegenstelling tot het idee dat bollen een toevallig bijproduct zijn, worden bollen tijdens het productieproces niet gladder; in plaats daarvan worden ze merkbaar boller. Deze transformatie naar een ideale sfeer vereist buitengewone tikvaardigheden en een duidelijk vooraf ingesteld doel.

De ontdekking daagt bestaande ideeën uit over de capaciteiten van vroege mensapen en hun relatie tot technologie. Terwijl de tweezijdige stenen werktuigen van de Acheura traditioneel worden beschouwd als het vroegste bewijs dat mensen opzettelijk symmetrische vormen in steen creëerden, laten de opzettelijk vervaardigde bolvormige objecten van Ubedia eveneens zien dat deze vroege mensen het opzettelijk creëren van geometrische vormen en symmetrie in steen wensten en bereikten. Op locaties in Afrika zijn ook bolvormige voorwerpen van iets eerdere datum gevonden. Als een dergelijke opzettelijkheid ook daar zou kunnen worden aangetoond, zou dit het oudste bewijs zijn dat mensen symmetrische vormen in steen verlangen en bereiken.

De studie van het team opent nieuwe wegen naar het begrijpen van de cognitieve vaardigheden en technologische prestaties van onze verre voorouders. Het roept ook vragen op over het doel en de betekenis van deze sferen in het dagelijks leven van de vroege mens.