Een nieuw onderzoek op basis van bijna 900 papegaaien laat zien dat sommige papegaaien specifieke ‘namen’ lijken te kunnen gebruiken om naar specifieke mensen of dieren te verwijzen, net als mensen. Hun sociale communicatieve vaardigheden zijn veel complexer dan mensen denken. Door spraakopnamen van in gevangenschap levende papegaaien en situationele informatie van hun eigenaren te analyseren, ontdekten onderzoekers dat de vogels een divers gebruik van namen vertoonden, gebaseerd op imitatie van menselijke spraak.
In de natuur maken veel dieren geluiden die klinken alsof ze "elkaar roepen", en mensen hebben vaak intuïtief het gevoel alsof ze een bepaald individu een naam geven. Maar of deze geluiden werkelijk gelijkwaardig zijn aan ‘namen’ in de menselijke context is altijd een moeilijk probleem geweest bij het gedrag van dieren. Met dit doel voor ogen koos Lauryn Benedict, een biologieprofessor aan de Universiteit van Noord-Colorado, ervoor om de traditionele route van tropische veldexpedities te omzeilen en richtte in plaats daarvan haar aandacht op tamme papegaaien die bedreven zijn geworden in het imiteren van menselijke spraak, in de hoop directer te onderzoeken hoe ‘namen’ worden gebruikt.
Benedict analyseerde samen met Christine Darling van de Universiteit van Pittsburgh in Johnstown, en een team van Oostenrijkse onderzoekers, spraakopnamen van meer dan 880 in gevangenschap levende papegaaien. Ze ontdekten dat veel papegaaien specifieke namen gebruiken om naar mensen of dieren te verwijzen in alledaagse interacties, net zoals mensen namen gebruiken om individuen te identificeren. Uit de opnames blijkt ook dat de papegaaien zichzelf niet alleen mechanisch herhalen, maar deze ‘namen’ flexibel gebruiken in onverwachte situaties.
In de menselijke samenleving zijn eigennamen een belangrijk hulpmiddel voor het organiseren van complexe sociale relaties, waardoor we ons snel en nauwkeurig op een specifiek individu kunnen richten. In de dierenwereld blijkt uit steeds meer onderzoek dat sommige soorten ook vocale signalen gebruiken die lijken op "naamplaatjes", misschien voor soortgelijke sociale behoeften. Darling wees er echter op dat het nog steeds moeilijk is om deze dierlijke signalen eenvoudigweg gelijk te stellen aan menselijke namen, omdat de vormen van dierlijke vocalisaties vaak verschillend zijn en onderzoekers de subjectieve bedoelingen erachter nog steeds niet volledig kunnen begrijpen.
Papegaaien zijn voor een groot deel ideale onderwerpen om te bestuderen vanwege hun unieke akoestische leervermogen, waardoor ze menselijke spraak kunnen imiteren, inclusief de namen die mensen elkaar geven. Het team van Benedictus vertrouwde op het "ManyParrots"-project, een onderzoeksnetwerk, en verzamelde grootschalige vragenlijstgegevens en audiofragmenten om systematisch het taalgedrag en de cognitieve prestaties van papegaaien in de thuisomgeving te analyseren.
De onderzoekers beoordeelden de vragenlijstgegevens van in totaal 889 papegaaien, en een groot aantal van hen ging vergezeld van situatiebeschrijvingen van de eigenaren om hen te helpen het voorwerp en het doel van de naam van de papegaai te bepalen. Bijna de helft van degenen die de vragenlijst hadden ingediend, meldde dat hun papegaai deze een naam kon geven. Van de 413 verzamelde audiofragmenten werd vastgesteld dat er 88 papegaaien waren die namen gebruikten om specifieke mensen of dieren te markeren. Verdere analyse toonde aan dat sommige papegaaien "mensen" niet alleen een algemene naam noemden, maar duidelijk verwezen naar een specifiek individu.
Tegelijkertijd bleek uit onderzoek ook dat het gebruik van namen door papegaaien niet geheel de menselijke gewoonten volgt. Sommige vogels roepen herhaaldelijk hun eigen naam om de aandacht van hun eigenaar te trekken in plaats van naar anderen te verwijzen. Er zijn ook papegaaien die namen gebruiken om met mensen te communiceren in gesprekken. Zelfs als de andere persoon niet aanwezig is, zullen ze nog steeds hun naam roepen, waardoor het lijkt alsof ze het over de 'afwezige persoon' hebben. Deze verschijnselen suggereren dat papegaaien niet alleen in staat zijn om de lettergrepen van namen nauwkeurig te imiteren in vocalisaties, maar ook het vermogen hebben om namen op verschillende manieren op cognitief niveau te gebruiken.
De verschillen tussen soorten en tussen individuen van dezelfde soort blijven echter aanzienlijk, en veel belangrijke vragen moeten nog worden opgehelderd: in welke situaties is de kans groter dat papegaaien namen gebruiken? Begrijpen ze dat de naam verwijst naar een stabiel en uniek ‘individu’? Welke functie heeft dit 'appèl'-gedrag in een complexe sociale structuur? De onderzoekers zijn van mening dat de huidige resultaten meer een startpunt zijn, waaruit blijkt dat de bovengrens van dierentaal en cognitief potentieel veel hoger ligt dan traditionele indrukken.
De studie, getiteld ‘Name Use in Companion Parrots’, werd op 17 april 2026 online gepubliceerd door auteurs als Lauryn Benedict, Victoria Groys, Marissa Hescheler, Eva Reinisch en Christine R. Darling. Het onderzoek werd gedeeltelijk gefinancierd door het "ANIML"-project van de Vienna Science and Technology Foundation. De financier heeft niet deelgenomen aan specifieke aspecten zoals onderzoeksontwerp, data-analyse of het schrijven van papers.