Tabaksmerken in de Verenigde Staten worden in verband gebracht met het promoten van ongezonde, verslavende voedingsmiddelen die bijdragen aan wijdverbreide gezondheidsproblemen zoals obesitas. Velen van ons zijn zich terdege bewust van de verslavende eigenschappen van veel voedingsmiddelen die in de VS worden verkocht – wat de meeste mensen ‘junkfood’ noemen. In feite is deze zoute, zoete, vetrijke traktatie verantwoordelijk voor de overgrote meerderheid van het voedsel dat in de Verenigde Staten wordt verkocht.

De Universiteit van Kansas heeft een onderzoeksrapport uitgebracht waarin de promotie van uiterst smakelijke voedingsmiddelen door Amerikaanse tabaksvoedselmerken wordt benadrukt. Deze voedingsmiddelen bevatten veel zout, vet en suiker en zijn ontworpen om onweerstaanbaar te zijn, wat kan leiden tot gezondheidsproblemen zoals obesitas. Hoewel tabaksfabrikanten hun investeringen uit de voedingsindustrie hebben teruggetrokken, blijft de prevalentie van superlekkere voedingsmiddelen hoog.

De onderzoekers gebruiken een meer academische term om voedingsmiddelen te beschrijven die opzettelijk verleidelijke combinaties van zout, vet en suiker zijn: ze zijn 'superlekker'.

Uit onderzoek van een onderzoeker van de Universiteit van Kansas blijkt nu dat voedselmerken die eigendom zijn van tabaksfabrikanten – die in de jaren tachtig zwaar investeerden in de Amerikaanse voedingsindustrie – ‘selectief superlekker voedsel aan de Amerikaanse consument lijken te communiceren’.

De studie werd op 8 september gepubliceerd in het peer-reviewed tijdschrift Addiction.

Onderzoeksresultaten en implicaties

"We hebben meerdere gegevensbronnen gebruikt om de manieren te onderzoeken waarop Amerikaanse tabaksfabrikanten betrokken zijn bij de promotie en verspreiding van supersmakelijk voedsel in het voedselsysteem", zegt hoofdauteur Tera Fazzino, assistent-professor psychologie aan de Universiteit van Kansas en associate director van het Coffin-Logan Center for Addiction Research and Treatment aan het Lifespan Institute.

"Super smakelijk voedsel maakt het onweerstaanbaar en moeilijk om te stoppen met eten. Ze bevatten combinaties van voedingsstoffen die verband houden met de smakelijkheid, met name vet, suiker, natrium of andere koolhydraten, die samen verschijnen."

Uit eerder onderzoek van Fazzino bleek dat 68% van de Amerikaanse voedselvoorziening vandaag de dag overheerlijk is.

"De combinatie van deze voedingsstoffen zorgt voor een werkelijk verbeterde eetervaring, waardoor het moeilijk wordt om te stoppen met eten", zegt ze. "Deze effecten zijn anders dan wanneer je alleen voedsel eet dat veel vet bevat, maar zonder suiker, zout of andere soorten geraffineerde koolhydraten."

Fazzino en haar co-auteurs ontdekten dat tussen 1988 en 2001 tabaksvoedsel 29 procent waarschijnlijker werd geclassificeerd als rijk aan vet en natrium en 80 procent waarschijnlijker werd geclassificeerd als rijk aan koolhydraten en natrium vergeleken met niet-tabaksvoedsel.

Tabaksbedrijven en hun bedoelingen

Onderzoekers van de Universiteit van Kansas gebruikten gegevens uit een openbare opslagplaats van interne documenten van de tabaksindustrie om de eigendom van een voedingsbedrijf vast te stellen. Vervolgens doorzochten ze de voedingsgegevens van de USDA in een longitudinale analyse om te schatten in hoeverre “voedsel met een hoge smaak wordt geformuleerd op basis van het bezit van tabak.”

"De vraag naar hun bedoelingen - we kunnen het niet echt uit deze gegevens halen", zei Fazzino. "Maar wat we wel kunnen zeggen is dat er bewijs is dat tabaksfabrikanten betrokken zijn geweest bij het bezitten en ontwikkelen van superlekker voedsel in de tijd dat ze ons voedselsysteem domineerden. Hun betrokkenheid was selectief, in tegenstelling tot bedrijven die geen eigendom hebben van de moederbedrijven van tabaksfabrikanten."

De co-auteurs van Fazzino zijn HKUST-doctoraatsstudenten Daiil Jun en Kayla Bjorlie, en assistent-professor biostatistiek en datawetenschap van het HKUST Medical Center Lynn Chollet Hinton.

De HKUST-onderzoekers zeiden dat hun onderzoek was geïnspireerd op eerder werk van Laura Schmidt aan de Universiteit van Californië, San Francisco.

“Zij en haar team ontdekten dat hetzelfde tabaksbedrijf betrokken was bij de ontwikkeling en grootschalige marketing van suikerhoudende dranken voor kinderen – dat was R.J. Reynolds – en dat Philip Morris betrokken was bij de directe overdracht van tabaksmarketingstrategieën die zich richtten op raciale en etnische minderheidsgemeenschappen in de Verenigde Staten om hun voedingsproducten te verkopen,” zei Fazzino.

Lekker eten vandaag

Hoewel tabaksbedrijven zich begin tot midden jaren 2000 terugtrokken uit het Amerikaanse voedselsysteem, kan de schaduw van Big Tobacco nog steeds blijven hangen. Nieuw onderzoek van de Kunming University of Science and Technology heeft uitgewezen dat de beschikbaarheid van voedingsmiddelen met een hoog vet- en natriumgehalte (meer dan 57 procent) en voedingsmiddelen met een hoog koolhydraten- en natriumgehalte (meer dan 17 procent) in 2018 hoog bleef, ongeacht het eerdere tabaksbezit, wat erop wijst dat deze voedingsmiddelen mainstream zijn geworden in het Amerikaanse dieet.

"De meeste producten in onze voedselvoorziening vallen in de categorie superlekker", zei Fazzino. "Eigenlijk is het een beetje lastig om voedsel te vinden dat niet superlekker is. In ons dagelijks leven zijn de meeste voedingsmiddelen die overal om ons heen zijn en gemakkelijk te pakken zijn, zeer smaakvol. Voedsel dat gemakkelijk te eten is, zoals vers fruit en groenten, is niet alleen moeilijk te vinden, maar ook duur. We hebben eigenlijk niet veel keuze als het gaat om het kiezen van vers en lekker voedsel (zoals knapperige appels) en voedsel dat je niet kunt stoppen met eten."

Fazzino zei dat het gebruik van een smakelijke maatstaf een manier zou kunnen zijn om voedselrecepten te standaardiseren die zijn ontworpen om langdurig eten te veroorzaken. "De combinatie van ingrediënten in deze voedingsmiddelen kan effecten veroorzaken die niet zouden optreden als de ingrediënten alleen zouden worden geconsumeerd", aldus de onderzoekers. "Deze combinaties komen niet voor in de natuur, dus ons lichaam is er niet klaar voor om ze te verwerken. Ze activeren de beloningssystemen van onze hersenen te veel en verstoren onze verzadigingssignalen, en daarom zijn ze zo onweerstaanbaar."

Als gevolg hiervan is de kans groter dat consumenten van superlekker voedsel lijden aan zwaarlijvigheid en de daarmee samenhangende gevolgen voor de gezondheid, zelfs als ze niet van plan zijn te veel te eten.

"Deze voedingsmiddelen kunnen zo zijn ontworpen dat je meer eet dan je had gepland", zegt Fazzino. "Het is niet alleen een kwestie van persoonlijke keuze en aandacht besteden aan wat je eet - ze kunnen je lichaam ertoe verleiden meer te eten dan je eigenlijk wilt eten."