Onlangs heeft een nieuwe studie van de Universiteit van Californië, Irvine (UC Irvine) het al lang bestaande traditionele begrip van de wetenschappelijke gemeenschap over de ‘functionele blindheid’ van Groenlandse haaien in twijfel getrokken. Dit langstlevende gewervelde dier op aarde kan wel 400 jaar oud worden. Onderzoekers hebben ontdekt dat ze niet alleen niet blind worden, maar dat ze ook een speciaal DNA-reparatiemechanisme hebben ontwikkeld dat het netvlies gedurende lange perioden tegen schade kan beschermen, waardoor het gezichtsvermogen behouden blijft.
Groenlandse haaien leven in de diepe en troebele Arctische wateren. Vanwege hun uiterlijk en het feit dat ze vaak parasieten aan hun ogen hebben, speculeerden wetenschappers dat ze blind leefden. Dorota Skowronska-Krawczyk, universitair hoofddocent fysiologie en biofysica, werd echter achterdochtig na het bekijken van een grote hoeveelheid beeldgegevens. Ze merkte dat deze haaien hun ogen bewogen om het licht te volgen terwijl ze zwommen. Om deze waarneming te verifiëren voerde het onderzoeksteam diepgaande anatomische en fysiologische analyses uit van haaienmonsters die tussen 2020 en 2024 in de buurt van het Disko-eiland in Groenland waren verzameld.
Emily Tom, de promovendus die het onderzoek leidde, werkte in het laboratorium met deze gigantische haaienoogbollen. Met behulp van histologische analyse en speciale onderzoeken van de visuele functie ontdekte het onderzoeksteam dat de monsters geen tekenen van retinale degeneratie vertoonden. Cruciaal is dat rodopsine, een eiwit dat cruciaal is voor het behoud van het gezichtsvermogen in omgevingen met weinig licht, actief blijft in het netvlies van haaien en nauwkeurig is afgestemd op blauw licht.
Deze ontdekking biedt een nieuw perspectief op het begrijpen van het mechanisme van extreme levensduur in organismen. De onderzoekers wezen erop dat als Groenlandse haaien het netvliesweefsel eeuwenlang in een gezonde staat kunnen houden door middel van specifieke mechanismen, deze mechanismen nieuwe onderzoeksrichtingen kunnen bieden voor de bescherming van het menselijk gezichtsvermogen, vooral voor de behandeling van veel voorkomende leeftijdsgebonden oogziekten bij mensen, zoals maculaire degeneratie en glaucoom.
De onderzoeksresultaten werden op 5 januari 2026 gepubliceerd in het tijdschrift Nature Communications, waarmee een nieuw hoofdstuk werd geopend in het onderzoek naar de levensduur van verschillende soorten en weefselgezondheid.