Een nieuwe studie toont aan dat GLP-1-receptoragonisten, die op grote schaal worden gebruikt voor gewichtsverlies en de behandeling van stofwisselingsziekten, onbedoeld menselijke gedragspatronen kunnen beïnvloeden en in verband worden gebracht met verminderde risico's op agressie en geweldsmisdrijven, waardoor een nieuwe dimensie wordt toegevoegd aan de sociale impact van dit "influencer gewichtsverlies medicijn".

GLP-1-receptoragonisten (GLP-1 RA) werden aanvankelijk gebruikt om type 2-diabetes te behandelen. Later werden ze snel populair onder handelsnamen als Wegovy en Ozempic vanwege hun opmerkelijke effecten bij het onderdrukken van de eetlust en het helpen bij het afvallen, en werden ze beschouwd als een 'wondermiddel'. Uit gerelateerd onderzoek blijkt ook dat deze medicijnen extra voordelen kunnen hebben op gebieden zoals de cardiovasculaire gezondheid, verbeterde nierfunctie en verlichting van slaapapneu. Het werkingsmechanisme is relatief duidelijk: de menselijke darm scheidt op natuurlijke wijze glucagonachtig peptide-1 af, een hormoon dat een verscheidenheid aan fysiologische processen kan veroorzaken, waaronder het bevorderen van de alvleesklier om insuline af te scheiden en het remmen van de lever om hormonen vrij te geven die de bloedsuikerspiegel verhogen, waardoor de bloedsuikerspiegel onder controle wordt gehouden. GLP-1-receptoragonisten bootsen de activiteit van dit hormoon na op celreceptorniveau en bereiken meerdere effecten, zoals het beperken van de bloedsuikerspiegel, het vertragen van de maaglediging en het verminderen van de voedselinname.

Nog verontrustender is dat uit onderzoek is gebleken dat GLP-1-medicijnen ook ‘hunkering’-gedrag lijken te onderdrukken, wat niet alleen tot uiting komt in het verlangen naar voedsel, maar zich ook kan uitstrekken tot ander belonend gedrag, zoals afhankelijkheid van drugs, alcohol en zelfs gokken. Met de snelle uitbreiding van de bevolking die dergelijke medicijnen gebruikt, zijn hun potentiële effecten op het gedrag geleidelijk een belangrijke onderzoeksrichting geworden op het gebied van de volksgezondheid en de sociale wetenschappen. Daniel Semenza, een socioloog aan de Rutgers Universiteit in de Verenigde Staten, wees erop dat naarmate GLP-1-medicijnen steeds populairder worden, het ophelderen van hun effecten op een breder gedragsniveau een urgente kwestie is geworden in onderzoek op het gebied van de volksgezondheid en de criminologie.

De laatste studie, gepubliceerd in het academische tijdschrift Criminology, analyseerde de relatie tussen alcoholgebruik, impulsiviteit en gewelddadig crimineel gedrag op basis van vragenlijstgegevens van 821 volwassenen uitgevoerd in de Verenigde Staten in 2025. Het onderzoeksteam vergeleek de sterkte van het verband tussen de bovengenoemde variabelen bij mensen die huidige gebruikers van GLP-1-receptoragonisten waren met degenen die eerder hadden gebruikt, maar er momenteel mee stopten. De resultaten toonden aan dat de associatie tussen alcoholgebruik, impulsiviteit en gewelddadig gedrag aanzienlijk verzwakt was onder respondenten die GLP-1-medicijnen gebruikten.

De onderzoekers wezen erop dat zelfs als het simpelweg verminderen van het drinkgedrag zelf de frequentie van plotselinge gewelddadige incidenten zou helpen verminderen, uit deze analyse bleek dat zelfs impulsief gedrag dat optreedt onder invloed van alcohol minder snel zou escaleren tot daadwerkelijk geweld onder proefpersonen die momenteel GLP-1-medicijnen gebruikten. Semenza en zijn collega Christopher Thomas, de auteurs van het artikel, zeiden in het rapport dat hoewel ze voorzichtig bleven bij het interpreteren van de resultaten vanwege beperkingen zoals het cross-sectionele ontwerp van het onderzoek en de afhankelijkheid van de gegevens op zelfrapportage, deze bevindingen een belangrijke hypothese opwerpen: het gebruik van GLP-1-receptoragonisten kan de patronen van associaties tussen impulsiviteit en gewelddadig gedrag veranderen die in eerdere onderzoeken uitgebreid zijn gedocumenteerd.

De huidige studie verklaart niet direct de specifieke causale mechanismen achter de vermindering van gewelddadig gedrag, maar ander lopend werk legt neurale paden in de hersenen bloot die verband houden met belonings- en stressregulatie en die een sleutelrol kunnen spelen. Als deze neurale mechanismen verder worden opgehelderd, zal dit helpen het volgende te beantwoorden: naast het aanpassen van de stofwisseling en het lichaamsgewicht, 'hervormen' GLP-1-medicijnen ook de manier waarop sommige mensen omgaan met stress en verleiding, waardoor ze indirect het misdaadrisico beïnvloeden.

Het onderzoeksteam benadrukte ook dat dergelijke bevindingen nooit mogen worden geïnterpreteerd als een manier om ‘gedrag te beheersen’ door middel van drugs, laat staan ​​de aandacht af te leiden van misdaadpreventie-inspanningen op gemeenschapsniveau. Volgens hen is het mogelijke verband tussen GLP-1-medicijnen en het risico op geweld van cruciaal belang om de samenleving eraan te herinneren: wanneer een medicijn dat lange tijd door miljoenen mensen over de hele wereld wordt gebruikt effecten begint te vertonen op stemmingsregulatie, impulsbeheersing en zelfs crimineel gedrag, is het begrijpen van zowel de positieve als de negatieve kanten van deze effecten cruciaal voor het nemen van weloverwogen beslissingen op het gebied van gezondheidsbeheer. De studie, geleid door Rutgers University en gepubliceerd via peer review, is een nieuw startpunt in de discussie rond de sociale impact van GLP-1-medicijnen.

Gerelateerde artikelen:

GLP-1 afslankmedicijn kan nieuwe hoop bieden voor volwassen astmapatiënten