Wetenschappers hebben ontdekt dat reuzenpanda's, waarvan lang werd gedacht dat ze enigszins eenzaam waren, een verrassend actief sociaal leven leiden en met vrienden en familie communiceren op manieren die vergelijkbaar zijn met het delen van statusupdates op Facebook. Dit is een nieuwe kijk op het dagelijks leven van deze verlegen en ongrijpbare reuzenpanda's (Ailuropodamelanoleuca), waarvan voorheen werd gedacht dat het een verlegen, eenzame en asociale soort was.

Bij het bestuderen van zwarte beren in het Chinese Wolong Natuurreservaat concentreerden onderzoekers van de Michigan State University (MSU) zich op bomen omdat zwarte beren geursignalen achterlaten op bepaalde bomen. De informatie bleek verrassend complex.

Hoofdauteur Thomas Connor zei: "We konden met geur gemarkeerde bomen zien op bergkammen en langs paden die waren besmeurd met was - iets wat reuzenpanda's vaak lijken te doen. Het is duidelijk dat ze informatie uitwisselen door middel van geurmarkeringsgedrag."

Hoewel geurmarkering geen nieuw fenomeen is – iedereen die met een hond heeft gelopen zal bekend zijn met het feit dat de hond onderweg bij elk herkenningspunt wil stoppen – blijkt uit dit onderzoek dat reuzenpanda’s veel meer met elkaar communiceren dan eerder werd gedacht.

"Deze geurbomen zijn een vorm van sociale media. Net als Facebook is het asynchroon, wat betekent dat je niet tegelijkertijd op dezelfde plek hoeft te zijn. Het stelt één persoon in staat om naar veel mensen uit te zenden, en het is een record", zegt Ken Frank, hoogleraar sociologie aan de Michigan State University. "Panda's die bomen markeren verschillen niet zoveel van posten op Facebook."

Hoewel ze misschien geen complottheorieën posten of kattenmemo's delen zoals mensen dat doen op sociale medianetwerken, kunnen reuzenpanda's anderen laten weten dat ze hun territorium bezoeken door 'in te checken' bij bomen, en ze kunnen details achterlaten over hun geslacht, leeftijd, fokstatus, persoonlijkheid en grootte.

De onderzoekers hadden eerder tussen 2010 en 2012 de activiteiten van vijf reuzenpanda's in het reservaat gevolgd. Op basis van dit onderzoek bevestigden ze hun socialemediatheorie door de uitwerpselen van de panda's te analyseren om het communicatienetwerk te ontrafelen. Omdat een volwassen reuzenpanda 40 tot 90 keer per dag poept, moet er een grote hoeveelheid uitwerpselen worden onderzocht, en de prevalentie van uitwerpselen kan helpen bij het vaststellen van een tijdlijn van boommarkeringen.

Het team haalde DNA uit verse uitwerpselen verzameld over 46 vierkante kilometer (17,8 vierkante mijl) om individuele panda's te identificeren en te bepalen of ze verwant waren aan andere panda's die in dezelfde boom "stopten".

"We definiëren twee individuele panda's binnen een bepaalde afstand van elkaar als verwant", zei Connor. "Zelfs als ze niet rechtstreeks communiceren en elkaar niet ontmoeten, kunnen ze informatie uitwisselen via chemische geursignaturen. Hierdoor ontstaat een sociaal netwerk voor analyse."

Zwarte beren in een bepaald gebied kunnen vervolgens worden bestudeerd via een sociale netwerkanalysemethode die ‘kleine groepsdetectie’ wordt genoemd.

"Het is net als op de middelbare school: kliekjes hebben veel invloed", zei Frank. "Er bestaan ​​sterke normen binnen kliekjes. Hoewel ontmoetingen met mensen buiten de kliek zeldzaam zijn, kan die informatie heel belangrijk zijn."

Door aan gemarkeerde bomen te snuffelen, kunnen panda's bepalen of ze de posters hebben gezien, en ook andere aanwijzingen oppikken, zoals geslacht, dominantie, grootte en bereidheid om te paren - allemaal eigenschappen die een ander individu kunnen helpen de sociale omgeving te begrijpen zonder dat er andere beren aanwezig zijn.

Interessant genoeg ontdekten onderzoekers dat het gedrag van panda’s het hele jaar door verandert. Meestal communiceren reuzenpanda's het liefst met naaste familieleden, maar als het broedseizoen aanbreekt, neemt het geklets van nieuwe vrienden toe. Wetenschappers geloven dat dit zowel bedoeld is om bomen te gebruiken om territorium als een kaart af te bakenen, als om inteelt en gevaarlijke, energieverslindende concurrentie om partners te voorkomen.

Aangezien vrouwelijke reuzenpanda's slechts 24 tot 72 uur per jaar de tijd hebben om zich met succes voort te planten, is effectieve communicatie cruciaal, vooral voor een soort die een groot deel van zijn tijd alleen doorbrengt.

"De bevindingen van dit onderzoek werpen een nieuw licht op de manier waarop reuzenpanda's hun leefgebied gebruiken. Reuzenpanda's maken deel uit van een gekoppeld mens-natuursysteem, waarbij mensen hun leefgebied delen. Alles wat we kunnen leren over hoe ze leven en wat ze nodig hebben, kan ons uiteindelijk helpen een goed natuurbehoudsbeleid te ontwikkelen en ons misschien wat meer inzicht te geven in ons eigen gedrag."

Het onderzoek werd gepubliceerd in het tijdschrift Ursus.