Een recente studie gepubliceerd in Plos Medicine laat zien dat moleculen in urine en bloed objectief de inname van ultrabewerkte voedingsmiddelen door een persoon kunnen weerspiegelen, wat een nieuwe manier biedt om hun verband met ziekten zoals diabetes en kanker te bestuderen.
Ultrabewerkte voedingsmiddelen zijn industrieel geproduceerde voedingsmiddelen die vaak additieven, emulgatoren en andere ingrediënten bevatten die niet vaak in de thuiskeuken voorkomen. Ze omvatten gezoete yoghurt, kant-en-klaar brood, verpakte snacks en andere soorten. Er zijn onderzoeken geweest die een hoge inname van ultrabewerkte voedingsmiddelen in verband brachten met een verhoogd risico op zwaarlijvigheid, hart- en vaatziekten, diabetes en sommige vormen van kanker, maar deze onderzoeken zijn grotendeels gebaseerd op de terugroepacties van deelnemers en hebben een beperkte nauwkeurigheid.
Een onderzoeksteam van het National Cancer Institute analyseerde bloed- en urinemonsters van 718 gezonde personen tussen 50 en 74 jaar, gecombineerd met hun voedingsgegevens, en gebruikte machine learning om het aandeel ultrabewerkte voedingsmiddelen in de dagelijkse energie-inname te schatten. Uit de resultaten bleek dat ultrabewerkte voedingsmiddelen gemiddeld 50% van de energie-inname van de deelnemers voor hun rekening namen, maar de individuele verschillen liepen aanzienlijk uiteen (12%-82%). De diëten van de groep met een hoge inname waren doorgaans rijk aan koolhydraten, toegevoegde suikers en verzadigd vet, en arm aan eiwitten en vezels.
Uit metabolietenanalyse bleek dat metabolieten die verband houden met het risico op diabetes type 2 vaker voorkwamen in monsters van mensen die meer ultrabewerkt voedsel consumeerden. Sommige urinemonsters detecteerden ook moleculen die verband hielden met voedselverpakkingen, terwijl metabolieten uit vers fruit en groenten minder vaak voorkwamen. Het onderzoeksteam heeft de betrouwbaarheid van de metabolietendetectie verder geverifieerd door middel van een gecontroleerd experiment: twintig proefpersonen wisselden gedurende twee weken af tussen ultrabewerkte en niet-ultrabewerkte diëten, en de metabolietenkenmerken konden de twee voedingspatronen nauwkeurig onderscheiden.
Deskundigen wijzen erop dat traditionele methoden voor het beoordelen van voeding grote fouten bevatten, en dat deze technologie naar verwachting de specifieke mechanismen zal onthullen waardoor ultrabewerkte voedingsmiddelen de gezondheid schaden. Het is momenteel moeilijk om de metabolische verschillen te onderscheiden tussen ultrabewerkte voedingsmiddelen en diëten met veel zout, suiker en vet, maar inzicht hierin zou kunnen leiden tot verbeterde formuleringen door de voedingsindustrie.