In elke levensfase is liefde essentieel voor de menselijke ontwikkeling, verbinding en het verminderen van eenzaamheid. Natuurlijk zijn er verschillende soorten liefde die verband houden met verschillend gedrag: bijvoorbeeld eigenliefde, liefde voor dieren, ouderlijke liefde, romantische liefde, seks en de liefde voor vrienden. Maar hoe ervaren we deze verschillende soorten liefde in ons lichaam? Zijn er verschillen in hoe we over hen denken?
Eerder onderzoek richtte zich op het begrijpen van de emotionele, gedrags- en neurale mechanismen die verband houden met romantische liefde en ouderlijke liefde, maar een nieuwe studie van onderzoekers van de Aalto Universiteit in Finland gaat een stap verder en brengt de menselijke ervaring van 27 verschillende soorten liefde in kaart.
De onderzoekers vroegen de deelnemers om silhouetten van hun lichaam in te kleuren om te laten zien hoe hun lichaam zou voelen als ze bepaalde soorten liefde ervoeren. Ook werd hen gevraagd hoe prettig het gevoel was, hoe intens het lichamelijk en geestelijk was en hoe het zich verhield tot aanraking. Ten slotte werd de deelnemers gevraagd om het niveau van intimiteit te beoordelen dat geassocieerd wordt met verschillende soorten liefde.
Onderzoekers ontdekten dat alle soorten liefde in het hoofd gevoeld kunnen worden, maar in andere delen van het lichaam anders; sommige verspreiden zich naar de borst, terwijl andere zich door het lichaam verspreiden.
Pärttyli Rinne, de eerste en corresponderende auteur van de studie, zei: "Als we van het ervaren van intensere vormen van liefde overgaan naar het ervaren van minder intense vormen, worden de sensaties op de borst zwakker. Liefde voor vreemden of wijsheid houdt bijvoorbeeld verband met cognitieve processen. Het is ook mogelijk dat er plezierige sensaties in het hoofdgebied zijn. Dit is een vraag die verder bestudeerd moet worden."
"Het is vermeldenswaard dat de soorten liefde die geassocieerd worden met hechte relaties vergelijkbaar zijn en het meest intens worden ervaren, hoewel dat niet geheel verrassend is," zei Lynn. "Liefde tussen mensen is onderverdeeld in seksueel en niet-seksueel. Vooral hechte vormen van liefde zijn die met een seksuele of romantische dimensie."
Ze ontdekten dat gevoelens van liefde een continuüm vormden, waarbij gevoelens van romantische, seksuele en ouderlijke liefde sterker waren dan vormen van liefde met verre partners, zoals liefde voor vreemden. De liefde voor abstracte concepten, zoals morele liefde of intellectuele liefde, wordt minder gevoeld. Onderzoekers vonden ook een verband tussen de fysieke en psychologische gevoelens veroorzaakt door liefde.
"Net zo interessant vonden we een sterke correlatie tussen de fysieke en mentale intensiteit van een emotie en de plezierigheid ervan", zei Rinne. "Hoe intenser een liefde fysiek wordt gevoeld, hoe sterker deze mentaal wordt gevoeld en hoe aangenamer deze is."
De huidige studie breidt eerder onderzoek uit dat menselijke emotionele ervaringen in kaart brengt. In een onderzoek uit 2013 werd ongeveer 700 vrijwilligers uit Finland, Zweden en Taiwan gevraagd om op een blanco overzichtskaart de delen van het lichaam aan te geven die werden gestimuleerd of gedeactiveerd door een van de 14 emoties, waaronder woede, walging, angst, verdriet, verrassing, trots en jaloezie.
Toen ze de gegevens in kaart brachten, ontdekten de onderzoekers dat liefde en geluk vrijwel alle lichaamsactiviteit stimuleerden, terwijl depressie het tegenovergestelde effect had: het onderdrukte gevoel in de armen, benen en hoofd. Gevaar en angst creëren sterke gevoelens in de borst, terwijl woede een van de weinige emoties is die de armen activeert.
In 2018 tekende een team van Finse onderzoekers een organigram van 100 subjectieve menselijke gevoelens van meer dan 1.000 deelnemers en ontdekte dat ze konden worden onderverdeeld in vijf brede categorieën: positieve emoties, negatieve emoties, cognitieve functies, somatische toestanden en ziekten. Ze ontdekten dat er een sterke overeenkomst bestond tussen een gevoel en de bijbehorende fysieke sensatie, en dat er overeenkomsten waren in de sensatiekaarten van lichaam en geest tussen verschillende subjectieve sensaties. Deze bevindingen laten niet alleen zien dat bewuste gevoelens voortkomen uit lichamelijke feedback, maar vergroten ook ons begrip van hoe fysieke toestanden en ziekten het subjectieve welzijn beïnvloeden.
In het huidige onderzoek merkten de onderzoekers op dat ze niet probeerden universele categorieën of ‘strikte taxonomieën’ voor liefde te definiëren; in plaats daarvan wilden ze onderzoeken hoe de context en het object van liefde subjectieve gevoelens beïnvloeden. Ze zeggen dat hun bevindingen belangrijke empirische gegevens opleveren over de overeenkomsten en verschillen tussen liefdestypen en suggereren dat er belangrijke verschillen zijn tussen deze liefdestypen. In wezen zijn de onderzoekers van mening dat liefde niet te simpel moet worden vereenvoudigd tot één enkele, afzonderlijke emotie.
Verder gedrags- en neurowetenschappelijk onderzoek kan een dieper inzicht verschaffen in de mate waarin verschillende soorten liefde vergelijkbare patronen van neurale activering delen.
Het onderzoek werd gepubliceerd in het tijdschrift Philosophical Psychology.