Amerikaanse bedrijven hebben nog een reeks opvallende cijfers wanneer ze hun verhaal vertellen over ‘AI-gedreven heruitvinding’. Volgens het laatste ontslagrapport dat in mei 2026 werd vrijgegeven door HR-adviesbureau Challenger, Gray & Christmas, kondigden Amerikaanse werkgevers in totaal 97.006 ontslagen aan, het hoogste niveau in dezelfde maand sinds het uitbreken van de nieuwe kroonepidemie. Onder hen waren 38.579 posities rechtstreeks toe te schrijven aan kunstmatige intelligentie, goed voor bijna 40% van het totale aantal werknemers die maand. Het stond voor de derde maand op rij op de eerste plaats van alle redenen voor ontslagen en was ook het hoogste maandelijkse record sinds de afzonderlijke statistieken over ‘AI-redenen’ in 2023 begonnen.

Het aantal AI-gerelateerde ontslagen stijgt scherp vergeleken met voorgaande jaren. Uit statistieken blijkt dat AI in de eerste vijf maanden van 2026 in verband is gebracht met het verdwijnen van ruim 87.700 banen, veel meer dan de ongeveer 54.800 banen in heel 2025; en het aantal voor 2025 zelf is al meer dan vier keer zo groot als in 2024 en ongeveer dertien keer zo hoog als in 2023. AI-gerelateerde ontslagen zijn nu verantwoordelijk voor meer dan een vijfde van alle aangekondigde ontslagen in de VS, tegen slechts 0,6% in 2023, volgens Challenger.

Het schrijven van ‘AI’ in de ontslaginstructies op ondernemingsniveau betekent echter niet dat deze functies werkelijk ‘direct worden vervangen’ door technologie. Een groeiend aantal analisten wijst erop dat sommige bedrijven het ‘verhaal’ van AI onder de aandacht kunnen brengen om een ​​meer ‘investeerdersvriendelijke’ uitstraling te geven aan ontslagen die in wezen worden veroorzaakt door traditionele druk zoals kostenbesparingen, organisatorische herstructureringen of vertragingen bij het aannemen van personeel. Na het doorzoeken van arbeidsmarktgegevens wezen sommige onderzoeksinstellingen erop dat het huidige bewijsmateriaal over de daadwerkelijke oorzaak van banenverlies door AI nog steeds onvolledig is. De verhalen van bedrijven over AI worden verdacht van ‘shuffling’ of zelfs ‘AI whitewashing’, wat de impact van technologie kan overdrijven en de impact van traditionele zakelijke druk op werkgelegenheidsbeslissingen kan verdoezelen.

Toch zijn de zorgen rondom AI steeds moeilijker te bagatelliseren. Deze week nog kondigde het grote modellenbedrijf Anthropic aan dat het 200 miljoen dollar specifiek zou besteden aan het bestuderen van de economische impact van AI, en CEO Dario Amodei waarschuwde in een nieuw artikel dat er een “redelijk reële mogelijkheid” bestaat dat AI in de toekomst “aanzienlijk en blijvend banenverlies” zal veroorzaken. Volgens deze insider uit de branche is de impact van AI op de arbeidsmarkt misschien geen pijn op de korte termijn, maar kan deze uitgroeien tot een structurele uitdaging, waardoor beleidsmakers en bedrijven gedwongen worden vooruit te denken over kwesties als sociale zekerheid, omscholing en arbeidsverplaatsing.

Vanuit bedrijfsperspectief is het verpakken van AI-transformatie met uitdrukkingen als ‘voorbereiden op het betreden van het tijdperk van agent-gebaseerde AI’ en ‘het creëren van een nieuwe bedrijfsvorm met ‘mensen aan de rand’’ een veel voorkomende retoriek geworden in de communicatie van Amerikaanse beursgenoteerde bedrijven dit jaar. Aan de ene kant is er de efficiëntieverbetering, kostenoptimalisatie en nieuwe zakelijke kansen die het bedrijf beschrijft, en aan de andere kant is er de stijgende ‘ontslagen als gevolg van AI’-curve in de statistieken: in mei ‘trof het totale aantal ontslagen een nieuw hoogtepunt voor dezelfde periode na de epidemie’. AI is niet alleen de hoofdrolspeler in het technologische verhaal, maar ook het sleutelwoord dat een groot aantal werknemers ziet in de toelichtende brieven wanneer ze ontslagaankondigingen ontvangen.

Het is te voorzien dat de discussie over “of AI werkelijk menselijke banen vervangt” nog enige tijd zal voortduren. Aan de ene kant zullen bedrijven de productiviteitsdividenden van AI blijven benadrukken in financiële rapporten, roadshows en mankrachtaanpassingen, en deze zelfs gebruiken als een strategisch startpunt om een ​​herschikking van de sector te bevorderen; aan de andere kant moeten onderzoeksinstellingen, regelgevende instanties en de bedrijven zelf met meer gegevens en bewijsmateriaal komen om onderscheid te maken tussen ‘ontslagen waarbij AI als excuus wordt gebruikt’ en ‘echt banenverlies als gevolg van technologische veranderingen’, om zo een duidelijkere basis te bieden voor beleidsreacties en arbeidstransformatie.

In deze werkgelegenheidsschok die wordt veroorzaakt door de technologische vooruitgang en mogelijk wordt versterkt door marktverhalen, schetsen ontslagstatistieken van organisaties als Challenger en economische impactstudies geïnitieerd door bedrijven als Anthropic de relatie tussen AI en de arbeidsmarkt vanuit twee verschillende dimensies: aan de ene kant zijn het eenvoudige en duidelijke cijfers: "Bijna 40% van de ontslagen in mei werd toegeschreven aan AI"; aan de andere kant staan ​​vragen over de causale relatie achter deze cijfers: hoeveel banen worden er werkelijk weggenomen door algoritmen, en hoeveel banen worden er in het ‘AI-verhaal’ geschreven?