Op 10 maart namen ongeveer 10.000 schrijvers gezamenlijk deel aan de publicatie van een speciaal werk genaamd “Don’t Steal This Book” om te protesteren tegen bedrijven op het gebied van kunstmatige intelligentie die hun werken gebruiken als trainingsgegevens zonder toestemming en betaling. Het boek bevat vrijwel geen tekst en bevat hoofdzakelijk alleen de namen van alle deelnemers, waaronder bekende auteurs als Nobelprijswinnaar Kazuo Ishiguro, bestseller-historische romanschrijver Philippa Gregory en misdaadromanschrijver Richard Osman.

Dit 'blanco boek' werd gratis uitgedeeld aan bezoekers van de London Book Fair, net op tijd voor de aankondiging door de Britse regering van een economische impactanalyse van wijzigingen in de auteursrechtwetgeving over een week. Volgens de regeling moet de regering vóór 18 maart een economische impactbeoordeling van de voorgestelde hervorming van het auteursrecht aan het parlement voorleggen, evenals een bijgewerkt voortgangsrapport over eerdere consultaties over relevante wettelijke aanpassingen. Te midden van de sterke ontevredenheid onder mensen uit de creatieve industrie over het gebruik van auteursrechtelijk beschermde werken door AI-bedrijven, heeft deze kwestie aanleiding gegeven tot een voortdurend debat in de Britse culturele en technologische kringen.
Ed Newton-Rex, de organisator van de actie, componist en activist, wees erop dat de huidige generatieve AI-industrie ‘gebouwd is op gestolen werken’ en dat gerelateerde inhoud ‘zonder toestemming en betaling wordt gebruikt’. Hij benadrukte dat dit geen “slachtofferloze daad” was omdat generatieve AI-producten rechtstreeks op de markt concurreerden met de werken van makers waarop hun opleiding berustte, waardoor “makers van hun levensonderhoud werden beroofd” en riep de regering op om Britse creatieve werknemers te beschermen en “te weigeren de ‘diefstal’ van AI-bedrijven te legaliseren.”
Deelnemen aan het toevoegen van hun namen aan het boek zijn Mick Herron, auteur van de serie "Slow Horses", bestsellerauteur Marianne Kees, historicus David Olusoga, en Mallory Blackman, auteur van de serie "Noughts and Crosses". Blackman zei dat het vragen van AI-bedrijven om te betalen voor het gebruik van de werken van auteurs “helemaal niet buitensporig” is. De verklaring op de achterkant van het boek luidt: "De Britse regering mag de diefstal van boeken niet legaliseren om AI-bedrijven te faciliteren."
Tegelijkertijd lanceerde de uitgeverijsector ook nieuwe AI-licentie-initiatieven op de London Book Fair. De non-profit brancheorganisatie ‘Publishers’ Licensing Services’ heeft aangekondigd dat zij een collectief licentiemechanisme zal opzetten en de uitgeverijsector zal uitnodigen om zich hierbij aan te sluiten, met als doel AI-bedrijven een legale manier te bieden om gepubliceerde werken te verkrijgen. De stap wordt gezien als een poging om een institutionele oplossing te vinden tussen het beschermen van auteursrecht en het ondersteunen van technologische innovatie.
Generatieve AI-modellen vereisen tijdens de ontwikkeling enorme hoeveelheden gegevens, waaronder grote hoeveelheden auteursrechtelijk beschermde inhoud die van het open web is gehaald om tools zoals chatbots en beeldgeneratoren te trainen. Deze praktijk heeft geleid tot wijdverbreide bezorgdheid onder creatieve beoefenaars en inhoudbedrijven over de hele wereld, en heeft aanleiding gegeven tot een aantal transatlantische rechtszaken. Vorig jaar stemde Anthropic, een bekend AI-bedrijf en ontwikkelaar van de chatbot Claude, ermee in om 1,5 miljard dollar te betalen om een class action-rechtszaak te schikken die was aangespannen door meerdere auteurs van boeken, die het bedrijf ervan beschuldigden illegale boeken te gebruiken om hun kernmodel zonder toestemming te trainen.
Een van de meest controversiële voorstellen in het huidige overleg van de Britse regering over de hervorming van het auteursrecht is om AI-bedrijven toe te staan auteursrechtelijk beschermde werken te gebruiken voor training zonder dat de eigenaar van het auteursrecht zich expliciet 'afmeldt'. Met andere woorden: het gebruik van AI is standaard geautoriseerd. Zodra de auteursrechthebbende niet wil dat het werk als trainingsdata wordt gebruikt, moet hij daar actief bezwaar tegen maken. Dit ontwerp van ‘stilzwijgende toestemming en vervolgens terugtrekking’ wekte sterke verontwaardiging op onder Britse kunstenaars en creatieve groepen. Veel artiesten, waaronder muzikant Elton John, hebben zich uitgesproken tegen versoepeling van de auteursrechtbescherming, en John hekelde zelfs de aanpak van de regering ten aanzien van AI-auteursrechtplannen als een ‘volledige verliezer’.
Naast bovenstaand hoofdplan heeft het kabinet in de consultatietekst ook drie alternatieve opties voorgesteld: Ten eerste: het huidige systeem ongewijzigd laten; ten tweede, van AI-bedrijven eisen dat zij toestemming verkrijgen en vergoedingen betalen voordat zij auteursrechtelijk beschermde inhoud voor training gebruiken; ten derde: AI-bedrijven toestaan om auteursrechtelijk beschermde werken volledig te gebruiken zonder enig “exitmechanisme” – deze optie wordt door de creatieve industrie beschouwd als het meest radicale plan voor “alomvattende vrijstellingen”.
Bovendien heeft de regering het verlenen van vrijstellingen van auteursrechten voor “commercieel onderzoek”-doeleinden niet uitgesloten. Creatieve beoefenaars zijn bezorgd dat AI-bedrijven, zodra de uitzonderingsclausule voor ‘commercieel onderzoek’ in de wet is opgenomen, dit als voorwendsel kunnen gebruiken om de werken van kunstenaars, schrijvers en andere groepen op grote schaal vast te leggen en te gebruiken zonder expliciete toestemming, waardoor de bescherming van de rechten van makers verder wordt verzwakt.
In antwoord op vragen van verschillende partijen antwoordde een woordvoerder van de Britse regering dat de regering hoopt een auteursrechtsysteem in te voeren dat “de menselijke creativiteit waardeert en beschermt, betrouwbaar is en innovatie bevordert”. Hij beloofde nauw te blijven communiceren met de creatieve industrie en te voldoen aan zijn verplichting om het Parlement vóór 18 maart op de hoogte te houden van relevante vooruitgang. De politieke en juridische strijd rond het eigendom van auteursrechten, het compensatiemechanisme en het licentiemodel van AI-trainingsgegevens wordt een belangrijk front op cultureel en technologisch gebied in Groot-Brittannië en zelfs over de hele wereld. Dit ‘bijna lege’ ‘Don’t Steal This Book’ is een van de collectieve signalen die de makers proberen uit te zenden.