NASA's Curiosity-rover heeft enkele van de grootste organische moleculen ontdekt die ooit op Mars zijn gevonden, en wetenschappers zeggen dat gewone geologische processen hun aanwezigheid misschien niet volledig verklaren. Een nieuwe wetenschappelijke studie suggereert dat bekende abiotische processen mogelijk niet voldoende zijn om de hoeveelheid organisch materiaal te verklaren die door de Curiosity-rover in gesteentemonsters van Mars wordt aangetroffen. Organische verbindingen zijn moleculen die rond koolstofatomen zijn opgebouwd, en op aarde vormen op koolstof gebaseerde chemische reacties de basis van het leven, hoewel sommige organische moleculen ook kunnen worden gecreëerd door niet-levende chemische reacties.
Curiosity, dat sinds 2012 de Gale-krater onderzoekt, beschikt over een compact scheikundig laboratorium genaamd SAM, een afkorting van Sample Analysis at Mars. Het instrument verwarmt geboord steenpoeder en bestudeert de vrijkomende gassen, waardoor wetenschappers verschillende moleculen die erin vastzitten kunnen identificeren.
In maart 2025 maakten onderzoekers bekend dat ze kleine hoeveelheden decaan, undecaan en dodecaan hadden gedetecteerd in gesteentemonsters die door de rover waren geanalyseerd. Deze koolwaterstoffen, die uitsluitend uit koolstof en waterstof bestaan, zijn de grootste organische moleculen die ooit op Mars zijn gevonden. Wetenschappers denken dat deze verbindingen fragmenten van vetzuren kunnen zijn die bewaard zijn gebleven in de oude moddersteen van de Gale-krater. De moddersteen is gevormd uit fijnkorrelig sediment dat ooit in water is afgezet, wat erop wijst dat er miljarden jaren geleden mogelijk meren in het gebied hebben bestaan. Op aarde zijn vetzuren belangrijke componenten van celmembranen en worden ze meestal geproduceerd door levende organismen, hoewel bepaalde geologische processen onder de juiste omstandigheden ook vergelijkbare moleculen kunnen produceren.
De instrumenten van Curiosity kunnen moleculen detecteren en meten, maar ze kunnen niet bepalen of ze door het leven zijn gecreëerd. Vanwege deze beperking startten de onderzoekers een vervolgonderzoek om te onderzoeken of abiotische bronnen de bevindingen konden verklaren. Eén mogelijkheid is dat meteorieten organische verbindingen naar het oppervlak van Mars transporteerden. Het is bekend dat meteorieten koolstofrijk materiaal bevatten, en Mars heeft gedurende zijn geschiedenis regelmatig te maken gehad met inslagen. De wetenschappers evalueerden of deze externe transportmethode, samen met andere niet-biologische chemische reacties, de gemeten niveaus van organische verbindingen in de rotsen zou kunnen verklaren.
In een artikel dat op 4 februari in het tijdschrift Astrobiology werd gepubliceerd, meldt het team dat de abiotische bronnen die ze hebben geanalyseerd de waargenomen overvloed aan organisch materiaal niet volledig kunnen verklaren. Op basis van deze resultaten zeggen ze dat het redelijk is om de hypothese in overweging te nemen dat organismen mogelijk betrokken zijn bij de productie van deze moleculen.
Om beter te begrijpen hoeveel organisch materiaal er in eerste instantie aanwezig zou kunnen zijn, combineerden de onderzoekers laboratoriumstralingsexperimenten met computersimulaties en gegevens van Curiosity. Mars mist de dikke atmosfeer van de aarde en het mondiale magnetische veld, waardoor het oppervlak wordt blootgesteld aan kosmische straling. Na verloop van tijd breekt deze straling geleidelijk complexe moleculen af. Het onderzoeksteam probeerde de klok terug te draaien naar ongeveer 80 miljoen jaar, wat de geschatte tijdsduur is dat het gesteente op het oppervlak van Mars is blootgesteld. Door te simuleren hoe straling gedurende deze tijd organische verbindingen vernietigt, schatten ze hoeveel materiaal aanwezig was voordat afbraak plaatsvond. Hun berekeningen suggereren dat de oorspronkelijke hoeveelheid mogelijk veel groter is dan wat kan worden geproduceerd met bekende standaard abiotische processen.
De onderzoekers waarschuwen dat er meer onderzoek nodig is voordat kan worden bepaald hoe snel organische moleculen vervallen in Mars-achtige rotsen en Mars-achtige omgevingsomstandigheden. Betere laboratoriumsimulaties zullen deze schattingen helpen verfijnen. Momenteel bevestigen deze bevindingen niet dat er ooit leven op Mars heeft bestaan. In plaats daarvan benadrukken ze dat het verhaal van de chemie die bewaard is gebleven in de rotsen van Mars wellicht complexer is dan eerder werd aangenomen, en dat niet-levende verklaringen alleen het mysterie misschien niet volledig kunnen oplossen.