Uit een nieuwe studie van de Universiteit van Michigan blijkt dat het eenkindbeleid, gericht op het beheersen van de Chinese bevolkingsgroei, onverwacht de aantallen vrouwelijke ondernemers heeft doen stijgen. Uit het onderzoek blijkt dat strikte vruchtbaarheidsbeperkingen steeds meer vrouwen ertoe hebben aangezet het ondernemerspad te kiezen. Uit eerder onderzoek is gebleken dat dalende vruchtbaarheidscijfers verband houden met het feit dat vrouwen de arbeidsmarkt betreden, maar deze studie werpt licht op de onbedoelde economische gevolgen van controversieel bevolkingsbeleid over de hele wereld.
Minder tijd voor ouderschap is een belangrijke drijfveer
Door gegevens uit de ‘China Health and Nutrition Survey’ en Chinese bedrijfsregistratiegegevens te analyseren, ontdekten onderzoekers dat toen provincies strengere boetes invoerden voor het krijgen van meer kinderen, het percentage vrouwelijke ondernemers met 3,8 procentpunten steeg, een stijging van 40,9% vergeleken met het gemiddelde niveau van 9,3%. Deze stijging is vooral significant onder vrouwen in de vruchtbare leeftijd (20-40 jaar), vrouwen met kinderen en stadsbewoners.
"De bevindingen suggereren dat wanneer vruchtbaarheidsstraffen de gezinsgrootte beperken, veel vrouwen tijd en energie in ondernemerschap investeren", zegt Jagadeesh Sivadasan, co-auteur van de studie en professor aan de Ross School of Business van de Universiteit van Michigan.
Uit onderzoek blijkt dat een vrouw voor elk extra kind gemiddeld 9,17 uur extra kinderopvang per week moet besteden, en dat haar huishoudelijke werklast ook met 4,36 uur toeneemt. Dit effect is veel groter voor vrouwen dan voor mannen, wat een verder bewijs is dat gezinsverantwoordelijkheden de carrièrekeuzes van vrouwen in grote mate beperken. Door het aantal kinderen per gezin terug te dringen, maakt het één-kindbeleid vrouwen tijd vrij, waardoor zij weer aan de slag kunnen gaan, een carrière kunnen nastreven of een bedrijf kunnen starten. De bevindingen geven aan dat een van de belangrijkste drijfveren van vrouwelijk ondernemerschap een afname van de tijd voor kinderopvang is.
Vrouwelijk ondernemerschap is geen quick fix
Bovendien is er in de studie geen bewijs gevonden dat het ondernemerschap van vrouwen een “gedwongen keuze” is vanwege een gebrek aan werkgelegenheid, en is er geen bewijs dat ondernemerschap slechts een overgangsfase is voordat vrouwen een baan vinden. Integendeel, uit onderzoek blijkt dat vrouwen en hun gezinnen die ervoor kiezen een bedrijf te starten, hogere inkomsten en uitgaven ervaren dan degenen die traditioneel gaan werken. Dit laat zien dat vrouwelijk ondernemerschap geen snelle oplossing is, maar een economisch haalbare carrièremogelijkheid.
Uit het onderzoek blijkt ook dat de kwaliteit van het vrouwelijk ondernemerschap dat wordt bevorderd door het éénkindbeleid niet onderdoet voor die van andere startende bedrijven. Deze door vrouwen opgerichte bedrijven zijn vaak opgericht (uit het onderzoek van Levine en Rubinstein blijkt dat de gemiddelde uurlonen ongeveer 80% hoger zijn in bedrijven met rechtspersoonlijkheid dan in bedrijven zonder rechtspersoonlijkheid), wat aangeeft dat het bedrijven van hoge kwaliteit zijn. Bovendien zijn de overlevingskansen van deze bedrijven vergelijkbaar met die van andere startups die eigendom zijn van vrouwen, wat verder bewijst dat het geen bedrijven van lage kwaliteit of kortstondige bedrijven zijn, maar duurzame en legitieme bedrijven.
"De onderzoeksresultaten laten zien dat, in tegenstelling tot de situatie in sommige ontwikkelingslanden, vrouwelijk ondernemerschap in China, ingegeven door bevallingsboetes, geen 'op één na beste optie' is op de arbeidsmarkt, maar een economisch levensvatbaar carrièrepad", aldus Sivadasan.
In steden is het effect duidelijker dan op het platteland
Uit het onderzoek blijkt ook dat dit effect het meest uitgesproken is in stedelijke gebieden, waar het eenkindbeleid strikter wordt gehandhaafd, en prominenter aanwezig is onder hoogopgeleide vrouwen, die ondernemerschap misschien als een strategische optie voor een loopbaantransitie beschouwen. Omdat sommige gezinnen in plattelandsgebieden nog een kind kunnen krijgen nadat het eerste kind een meisje is, is de groeitrend van vrouwelijk ondernemerschap niet duidelijk.
Deze studie biedt een nieuw perspectief op de discussie over hoe het vruchtbaarheidsbeleid de arbeidsmarkt en de economische groei beïnvloedt. Hoewel China zijn eenkindbeleid in 2015 officieel heeft afgeschaft, blijven de economische gevolgen van het beleid op de langere termijn bestaan.
"Deze studie onthult een belangrijke, maar gemakkelijk over het hoofd geziene consequentie van een strikt vruchtbaarheidsbeleid", zegt Sivadasan. "Aangezien veel landen over de hele wereld te maken krijgen met demografische veranderingen, kan de potentiële positieve impact van dalende vruchtbaarheidscijfers op het vrouwelijk ondernemerschap en de arbeidsparticipatie de economische uitdagingen van de bevolkingsafname helpen verlichten."
De onderzoekers benadrukten echter ook dat de studie niet de algehele impact van het eenkindbeleid evalueerde, maar alleen wees op een economisch effect dat het met zich meebracht. In een tijd waarin China wordt geconfronteerd met lage vruchtbaarheidscijfers en een krimpende beroepsbevolking, zouden de onbedoelde effecten van het éénkindbeleid – inclusief de impuls voor vrouwelijk ondernemerschap – lessen kunnen opleveren voor mondiale beleidsmakers.