Ongeveer 66 miljoen jaar geleden kwam er op dramatische wijze een einde aan de heerschappij van de reptielen toen een gigantische asteroïde op de aarde neerstortte. Wetenschappers voorspellen nu dat zoogdieren over ongeveer 250 miljoen jaar zullen worden uitgeroeid in een soortgelijke catastrofe, wanneer de continenten tegen elkaar botsen en een nieuw supercontinent zullen vormen.
De lay-out van de continenten die we vandaag de dag kennen is verre van statisch; het is slechts een stilstaand beeld in een slow motion-proces dat honderden miljoenen jaren in beslag heeft genomen. Ongeveer 335 miljoen jaar geleden werd de aarde gedomineerd door een enkele landmassa genaamd Pangea, die tijdens de vroege Jura-periode begon uiteen te vallen. Sindsdien zijn deze fragmenten van wat wij continenten noemen uit elkaar gedreven.
Maar in een ronde wereld kunnen ze slechts zo ver afdrijven voordat ze weer samen gaan afdrijven. Wetenschappers voorspellen dat over ongeveer 250 miljoen jaar alle continenten zich weer zullen verenigen om een nieuw supercontinent te vormen, genaamd 'Pangaea Ultimate Continent'. In een nieuwe studie hebben wetenschappers supercomputermodellen van het toekomstige klimaat op dit supercontinent gemaakt en geanalyseerd – en het beeld dat het schetst is niet veelbelovend voor ons zoogdieren.
Volgens deze modellen zal slechts 8 tot 16 procent van de landmassa van de aarde bewoonbaar zijn voor zoogdieren. Dit kleine stukje paradijs zal langs de kust bestaan, terwijl het binnenland bedekt zal zijn met eindeloze woestijn, waar de temperaturen vaak oplopen tot 40 tot 70°C (104 tot 158°F).
Een groot deel van Pangea Ultima is onbewoonbaar, niet alleen omdat het ver van water ligt, maar er zijn ook andere factoren die bijdragen aan de hitte. De locatie zou zich in de buurt van de evenaar kunnen bevinden, waar het kooldioxidegehalte zou kunnen verdubbelen als gevolg van de toegenomen vulkanische activiteit, en zelfs dan zouden de temperatuur en helderheid van de zon met 2,5% kunnen toenemen.
Dr. Alexander Farnsworth, de hoofdauteur van de studie, zei: "Het opkomende supercontinent zal in feite een drievoudige klap creëren, inclusief het continentale effect, een hetere zon en meer koolstofdioxide in de atmosfeer, waardoor de hitte over een groot deel van de aarde zal toenemen." Dr. Alexander Farnsworth, de hoofdauteur van de studie, zei: "Het resultaat is dat een groot deel van de aarde hard zal zijn en dat zoogdieren voedsel en water zullen missen. Mensen en vele andere soorten zullen sterven omdat ze de warmte niet kunnen afvoeren en hun lichaam niet kunnen koelen door te zweten."
Natuurlijk hebben deze modellen nog steeds veel speelruimte. Het supercontinent zou bijvoorbeeld in de tropen terecht kunnen komen, wat het klimaat in de richting van het worstcasescenario zou doen kantelen, maar het team zegt dat het ook in de buurt van de Noordpool zou kunnen liggen, wat een deel van de hitte zou kunnen compenseren.
Aangezien we 2,5 miljard jaar de tijd hebben om ons op dit doemscenario voor te bereiden, heeft het leven voldoende tijd om te evolueren en zich aan te passen aan hoge temperaturen. De onderzoekers zeggen echter dat de bovengrenzen van de temperatuurtolerantie van zoogdieren redelijk stabiel zijn, terwijl hun vermogen om koud weer te overleven ook sterk is afgestemd. Daarom zegt het team dat dit het einde zou kunnen betekenen van de dominantie van zoogdieren op aarde (ervan uitgaande dat ze voor die tijd niet uitgestorven zijn). Ook andere levensvormen, zoals planten, zitten in de problemen.
Het is waarschijnlijk onwaarschijnlijk dat moderne mensen nog steeds klagen over de hitte op aarde. We zijn óf geëvolueerd naar andere organismen, hebben de aarde verlaten op zoek naar groenere weiden, óf zijn hoogstwaarschijnlijk uitgestorven.
Aan de positieve kant zeggen onderzoekers dat het leven zelf nog steeds kan overleven. De aarde heeft in haar 4,5 miljard jaar durende geschiedenis immers vele mondiale catastrofes meegemaakt, en op zijn minst enkele levensvormen hebben deze catastrofes overleefd. Welke levensvorm er ook de overhand krijgt tijdens de ramp, het is mogelijk dat ze kunnen domineren voordat de zon de aarde overspoelt.
Het onderzoek is gepubliceerd in het tijdschrift Nature Geoscience.