Uit onderzoek van de Radboud Universiteit blijkt dat veengebieden essentieel zijn voor koolstofopslag en het tegengaan van klimaatverandering, maar zeer kwetsbaar zijn voor droogte. De toename van de biodiversiteit heeft weinig verbetering opgeleverd in de droogtebestendigheid, wat de noodzaak van nieuwe strategieën en politieke interventies om deze belangrijke ecosystemen te beschermen benadrukt.
Veengebieden worden meer getroffen door droogte dan eerder werd verwacht, wat aanleiding geeft tot bezorgdheid omdat ze een cruciale rol spelen in de strijd tegen de klimaatverandering. Langdurige droogte vermindert het vermogen van turf om meer koolstofdioxide (CO2) op te nemen aanzienlijk. Bovendien zal het vergroten van de biodiversiteit weinig bijdragen aan het verbeteren van de droogteresistentie van veen. Wetenschappers van de Radboud Universiteit rapporteren deze bevindingen in een recent onderzoek gepubliceerd in Proceedings of the Royal Society B.
Turf is een enorme koolstofput: het kan meer koolstofdioxide per vierkante meter opslaan dan enig ander ecosysteem ter wereld. Veengebieden spelen in Nederland, maar ook in Scandinavië en de Baltische landen, daarom een belangrijke rol in de bestrijding van klimaatverandering. Veen staat echter steeds meer onder druk en is extreem gevoelig voor droge zomers als gevolg van klimaatverandering. Dat concluderen onderzoekers van het Radboud Instituut voor Biologische en Milieuwetenschappen.
"In ons laboratorium hebben we er onder gecontroleerde omstandigheden eerst voor gezorgd dat de turfbrokken gedurende een lange periode volledig bevochtigd waren", legt hoofdauteur Bjorn Roebruck uit. “Vervolgens droogden we het veen langzaam uit. De helft daarvan kreeg te maken met milde droogte, waarbij het waterpeil zo’n vijf centimeter lager stond dan het veen zelf. De andere helft kreeg te maken met extreme droogte; in dit geval stond het waterpeil 20 centimeter lager dan het veen. Dat komt neer op drie weken zonder regen – iets wat de laatste jaren ook in Nederland steeds vaker voorkomt.”
Deze experimenten laten zien dat turf dat aan milde droogte wordt blootgesteld, nog steeds een bepaalde hoeveelheid koolstof kan vasthouden. Robroek: Onder extreme droogte kan turf echter nauwelijks meer koolstof opnemen. Bij langdurige droogte kan turf zelfs koolstof vrijgeven.
Natuurlijk heeft droogte niet alleen gevolgen voor veengebieden. Droge zomers maken ook andere ecosystemen kwetsbaarder. In het geval van graslanden hebben we nu echter oplossingen voor de problemen veroorzaakt door droogte. Het vergroten van de biodiversiteit van dergelijke ecosystemen (door meer diverse planten te planten), zoals bij toekomstige dijkprojecten, kan ecosystemen gezond en veerkrachtig houden.
Roebke denkt echter dat in het geval van veengebieden het vergroten van de biodiversiteit op deze manier weinig effect zal hebben op de droogteresistentie. De verschillende soorten mos die we in onze veenexperimenten hebben getest, hielpen weinig tegen de droogte. Dit betekent niet dat biodiversiteit niet belangrijk is voor veen: het draagt bijvoorbeeld bij aan de opslag van koolstof. Maar als het gaat om het bestrijden van droogte, is een andere aanpak nodig.
Er zijn een paar kleine dingen die consumenten kunnen doen om turf te beschermen. Koop bijvoorbeeld turfvrij potgrond en compost. Uiteindelijk is dit echter vooral een vraag die op politiek niveau moet worden aangepakt. Vroeger bestonden bufferzones langs rivieren vaak uit veengebied, maar tegenwoordig bestaat een groot deel daarvan uit grasland dat voor landbouw wordt gebruikt. Deze gebieden worden veelvuldig gemaaid en geploegd, waardoor ze weinig water vasthouden. Het gevolg is dat het water uit deze uiterwaarden sneller in de rivieren terechtkomt, waardoor overstromingen ontstaan.
Het overstappen op natuurlijke beheersmethoden kost tijd en geld, maar zal in de toekomst enorme voordelen opleveren. Veengebieden, zelfs laagveengebieden, zullen meer water vasthouden en daardoor een betere bescherming bieden. Je kunt dit vergelijken met een spons die het water geleidelijk weer aan de oppervlakte afgeeft. Op deze locaties is turf ook de meest efficiënte optie voor de opslag van koolstof.
Samengestelde bron: ScitechDaily